Εξωτερική Πολιτική και Άμυνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διδάσκων/ουσα : Γ. Βοσκόπουλος


Στα πλαίσια του μαθήματος θα αναλυθεί το ιδεολογικό, στρατηγικό και θεσμικό πλαίσιο δι-ευρωπαϊκής συνεργασίας που οδήγησε στην πρόβλεψη για διαμόρφωση μίας Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ) και της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Ασφάλειας και ‘Αμυνας (ΕΠΑΑ).

Θα γίνει ιστορική αναδρομή στο δια-κυβερνητικό μοντέλο δι-ευρωπαϊκής συνεργασίας στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Συνεργασίας (ΕΠΣ) και τη θεσμική προσπάθεια μετεξέλιξης του σε μία ΚΕΠΠΑ όπως προβλέφθηκε από τη Συνθήκη ίδρυσης της ΕΕ (Συνθήκη του Μάαστριχ). ’ξονες της προσέγγισης θα αποτελέσουν τα θεωρητικά διαβήματα που αφορούν τη συγκριτική ανάλυση μεταξύ συστημάτων εξωτερικής πολιτικής με στόχο την ανάδειξη των παραμέτρων (συστημικών, εθνικών) που οδηγούν σε σύγκλιση και απόκλιση στο πεδίο χάραξης μία ΚΕΠΠΑ.

Θα αναλυθούν οι θεσμικές δυσκολίες χάραξης μίας ΚΕΠΠΑ και επιχειρησιακής αποτύπωσης και υλοποίησης μίας ΕΠΑΑ με βάση το δεύτερο πυλώνα της ΕΕ σε συνάρτηση με ζητήματα ετερότητας, κυριαρχίας, εθνικών συμφερόντων και προσδιοριστικών παραμέτρων ασφαλείας που αφορούν το ευρωπαϊκό σύστημα κυρίαρχων κρατών αλλά και είδος δρώντα που συνιστά η ΕΕ.

Σημαντικός προσδιοριστικός παράγοντας της ανάλυσης θα αποτελέσει η έννοια της αυτοβοήθειας αφού και μετά το Μάαστριχ η ευθύνη χάραξης εξωτερικής πολιτικής και άμυνας εμπίπτει στον προνομιακό χώρο δράσης των ευρωπαίων εταίρων ως κυρίαρχοι δρώντες και στην αδυναμία δράσης της ΕΕ ως ένας αξιόπιστος μηχανισμός ασφαλείας έναντι των κρατών μελών. Στα πλαίσια αυτής της ανάλυσης ιδιαίτερη σημασία έχει το περιβάλλον δράσης τους (ζώνες αστάθειας και ζώνες ειρήνης) αφού τις διαφοροποιεί όσον αφορά τις προτεραιότητες, την πολυμορφία των απειλών αλλά και την ένταση τους.

Τέλος θα αναδειχθούν οι δυσκολίες διαμόρφωσης μίας Ευρωπαϊκής Ταυτότητας ‘Αμυνας και Ασφάλειας (ESDI) στα πλαίσια του ανομοιογενούς στρατηγικά ευρωπαϊκού γίγνεσθαι και του ρόλου των ΗΠΑ και της Ατλαντικής Συμμαχίας στη διαμόρφωση του ευρωπαϊκού περιβάλλοντος ασφαλείας και των στρατηγικών αντιλήψεων των Ευρωπαίων για το ρόλο της ΕΕ στη διεθνή πολιτική.